Cảnh báo tình trạng sử dụng súng và săn bắt động vật hoang dã trái phép tại Việt Nam
Trong thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước liên tục ghi nhận các vụ việc liên quan đến việc tàng trữ và sử dụng súng trái phép để săn bắt động vật hoang dã. Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà còn gây ra những hệ lụy lớn đối với môi trường, đa dạng sinh học và an toàn cộng đồng. Thực tế cho thấy, các loại súng hơi, súng tự chế đang bị sử dụng ngày càng phổ biến trong hoạt động săn bắn trái phép với mức độ tinh vi và khó kiểm soát hơn.
Những vụ việc điển hình
Tại Ninh Bình (03/2026), cơ quan chức năng đã phát hiện một đối tượng tàng trữ trái phép súng cùng hơn 400 viên đạn chì, được xác định là vũ khí thuộc nhóm quân dụng. Tại Lâm Đồng (01/2026), hai đối tượng bị bắt khi mang theo súng hơi và nhiều dụng cụ vào rừng săn bắt động vật hoang dã, cho thấy dấu hiệu hoạt động có tổ chức. Tại TP. Hồ Chí Minh (12/2025), một người đàn ông mua súng qua mạng nhằm mục đích săn thú rừng, phản ánh thực trạng việc tiếp cận vũ khí trái phép ngày càng dễ dàng. Trong khi đó, tại Tây Ninh (02/2025), lực lượng kiểm lâm đã bắt quả tang một đối tượng sử dụng súng tự chế để săn bắn trong khu vực Vườn Quốc gia Lò Gò – Xa Mát. Những vụ việc này cho thấy hoạt động săn bắt trái phép vẫn đang âm thầm diễn ra trên diện rộng.
Ghi nhận từ thực địa: Mối đe dọa âm thầm
Ghi nhận từ thực địa cho thấy một mối đe dọa âm thầm nhưng nghiêm trọng đang diễn ra trong các khu rừng. Trong các chuyến khảo sát gần đây, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC) đã phát hiện nhiều dấu hiệu rõ ràng của hoạt động săn bắt trái phép, bao gồm việc thu giữ súng kíp tự chế cùng hàng trăm viên đạn được cất giấu sâu trong rừng. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận hộp sọ của một cá thể linh trưởng được xác định đã tử vong do săn bắn, phản ánh tác động trực tiếp và nghiêm trọng của con người lên các loài có giá trị bảo tồn cao. Những phát hiện này không chỉ dừng lại ở tang vật mà còn là lời cảnh báo về nguy cơ suy giảm âm thầm của các quần thể động vật hoang dã trong tự nhiên.
Hệ lụy đối với con người
Việc sử dụng súng trái phép không chỉ gây hại cho thiên nhiên mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với con người. Tại Hà Tĩnh, một người đàn ông sử dụng súng tự chế để bắn chuột, nhưng viên đạn đã bay lệch và trúng một người ở gần đó khiến nạn nhân tử vong. Sau khi phát hiện sự việc, người nổ súng đã phải đến cơ quan công an đầu thú và vụ việc đang được điều tra làm rõ. Trong một vụ việc khác, một người đàn ông dùng súng thể thao để bắn chim, nhưng viên đạn lạc đã bay xuyên qua cửa sổ nhà dân, trúng vào một người đang ở trong nhà khiến nạn nhân tử vong. Sau đó, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can về tội “Vô ý làm chết người” theo Điều 128 Bộ luật Hình sự. Chỉ một hành động tưởng chừng “vô hại” như đi săn cũng có thể dẫn đến những mất mát không thể cứu vãn.
Quy định pháp luật hiện hành
Quy định pháp luật về sử dụng súng và bảo vệ động vật hoang dã tại Việt Nam được ban hành rất rõ ràng và nghiêm ngặt. Theo đó, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi tàng trữ, sử dụng, mua bán các loại súng khi chưa được cấp phép; các trường hợp vi phạm có thể bị xử lý hình sự với mức phạt từ vài tháng tù đến tù chung thân tùy theo mức độ, đồng thời nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính lên đến 40 triệu đồng và tịch thu toàn bộ tang vật. Bên cạnh đó, các quy định về bảo vệ động vật hoang dã cũng nghiêm cấm săn bắt, bẫy, giết, buôn bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý hiếm, cũng như cấm tiêu thụ các sản phẩm từ động vật hoang dã.
Giải pháp và hành động
Bảo vệ động vật hoang dã không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó mỗi cá nhân đều đóng vai trò quan trọng thông qua những hành động thiết thực như không chế tạo, mua bán hoặc sử dụng súng trái phép, không săn bắt chim thú rừng dưới bất kỳ hình thức nào và chủ động tố giác các hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng. Bảo tồn thiên nhiên không phải là một khái niệm xa vời mà bắt đầu từ chính nhận thức và hành động trong đời sống hằng ngày; khi mỗi người lựa chọn nói “không” với việc săn bắt và tiêu thụ động vật hoang dã cũng đồng nghĩa với việc đang góp phần bảo vệ hệ sinh thái, duy trì cân bằng tự nhiên và hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.