Bảo tồn thiên nhiên

Bảo vệ các loài nguy cấp tại Ninh Hòa – Vạn Ninh: Bước tiến mới từ sức mạnh cộng đồng

Posted on by CTNC
05
Th9

Tổng quan về dự án

Rừng phòng hộ (RPH) Ninh Hòa – Vạn Ninh (tỉnh Khánh Hòa) là khu vực có giá trị đa dạng sinh học rất cao, là sinh cảnh quan trọng của nhiều loài động vật nguy cấp, quý hiếm như Rùa hộp trán vàng miền Nam, Voọc chà vá chân đen và Vượn đen má vàng Nam bộ. Tuy nhiên, khu vực này đang phải đối mặt với sức ép lớn từ nạn săn bắt trái phép bằng bẫy kẹp, súng săn, tình trạng nuôi nhốt rùa hoang dã cũng như các hoạt động khai thác tài nguyên rừng.

Nhằm giảm thiểu các mối đe dọa này, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC) đã phối hợp cùng Ban Quản lý RPH Ninh Hòa – Vạn Ninh triển khai dự án “Bảo tồn loài nguy cấp thông qua tăng cường năng lực và sự tham gia của cộng đồng tại RPH Ninh Hòa – Vạn Ninh”.

Các mục tiêu chính

Dự án được xây dựng với mục tiêu tổng thể là bảo vệ quần thể rùa hộp trán vàng miền Nam và các loài quý hiếm khác tại khu vực trạm Dốc Mỏ và Hóc Chim thông qua việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng và giảm trực tiếp các mối đe dọa. Để đạt được điều đó, dự án tập trung vào các mục tiêu cụ thể:

  • Nâng cao năng lực thực thi pháp luật: Đào tạo và trang bị kỹ năng sử dụng phần mềm tuần tra SMART Mobile, thiết bị Drone và bẫy ảnh cho 24 cán bộ chuyên trách bảo vệ rừng cùng 06 người dân địa phương nhận khoán.
  • Phát huy vai trò cộng đồng: Xây dựng một nhóm nòng cốt gồm 6 thành viên là người dân bản địa, thực hiện cơ chế phối hợp tuần tra dài ngày cùng kiểm lâm với tần suất 1 tháng/lần, đồng thời từng bước hỗ trợ cải thiện sinh kế nhằm giảm phụ thuộc vào tài nguyên rừng.
  • Lan tỏa nhận thức bảo tồn: Mục tiêu tiếp cận ít nhất 2 trường học với khoảng 1.000 học sinh thông qua hoạt động ngoại khóa “Rung chuông vàng”, tiếp cận khoảng 10.000 lượt người qua các bản tin phát thanh xã (5-10 phút/tháng), phát 200 poster và tổ chức họp thôn tuyên truyền, lấy ý kiến của khoảng 50-60 người dân.

Các hoạt động triển khai và kết quả bước đầu

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, dự án đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thực tiễn và đạt được những kết quả sinh học cũng như xã hội đáng khích lệ.

Nổi bật nhất là việc thành lập Tổ tuần tra cộng đồng (CPT) với nòng cốt gồm 6 người dân bản địa. Sau khi được tập huấn bài bản về kỹ năng nhận dạng loài, đạo đức nghề nghiệp và sử dụng công cụ SMART Mobile, nhóm đã trực tiếp bước vào các chuyến tuần tra dài ngày cùng lực lượng chuyên trách tại khu vực Hốc Chim và Dốc Mỏ. Trong các đợt tuần tra, tổ CPT thực hiện tháo gỡ bẫy và thiết lập hệ thống bẫy ảnh. 

Đặc biệt, xuyên suốt các tuyến khảo sát, nhóm đã trực tiếp ghi nhận nhiều đàn Voọc chà vá chân đen với hàng chục cá thể, quan sát cá thể nghi là Vượn đen má vàng Nam bộ, thu âm tiếng cheo cheo, và thu thập các mẫu vật bò sát, lưỡng cư có giá trị nhằm bổ sung cơ sở dữ liệu sinh học.

Bên cạnh công tác tuần tra bảo vệ nghiêm ngặt, dự án cũng tạo ra sự chuyển biến tích cực trong nhận thức cộng đồng. Thông qua các buổi họp thôn tại xã Vạn Ninh và Vạn Thắng với sự tham gia của 84 người dân, bà con không chỉ được phổ biến các quy định pháp luật lâm nghiệp mà còn chủ động thảo luận, đề xuất các giải pháp bảo tồn thiết thực cho chính địa phương mình. Song song với đó, dự án đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền định kỳ qua hệ thống loa phát thanh xã và lên kế hoạch tổ chức các chương trình giáo dục như “Rung chuông vàng” tại các trường học.

Định hướng tương lai

Dự án không chỉ giải quyết bài toán bảo vệ động vật hoang dã trước mắt mà còn đặt nền móng vững chắc cho công tác quản trị bảo tồn. Toàn bộ dữ liệu thu thập được qua ứng dụng SMART và các đợt khảo sát sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để địa phương hoàn thiện chiến lược quản lý, hướng tới việc hợp nhất các dải rừng liền kề và phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm.

* Dự án “Bảo tồn loài nguy cấp thông qua tăng cường năng lực và sự tham gia của cộng đồng tại RPH Ninh Hòa – Vạn Ninh” được triển khai trong khuôn khổ Chương trình tài trợ bảo tồn cấp cơ sở 2026, do Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Conservation Vietnam tài trợ và điều phối.

Bảo tồn thiên nhiên, Khoa học công nghệ

CTNC thành lập Tổ công tác tuần tra cộng đồng (Community Patrol Team – CPT) tại Ninh Hòa, Vạn Ninh, Khánh Hòa

Posted on by CTNC
10
Th8

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại thực địa, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC) đã thành lập Tổ công tác tuần tra cộng đồng (Community Patrol Team – CPT) tại Hốc Chim, Ninh Hòa – Vạn Ninh, Khánh Hòa. Đây là lực lượng được đào tạo và trang bị kỹ năng nhằm phối hợp cùng lực lượng bảo vệ rừng trong hoạt động tuần tra, giám sát đa dạng sinh học và tháo gỡ bẫy động vật hoang dã.

Xây dựng lực lượng tuần tra cộng đồng hỗ trợ bảo vệ rừng

Trong bối cảnh các hệ sinh thái rừng đang chịu nhiều áp lực từ các hoạt động xâm lấn và những nguy cơ tác động đến quần thể động vật hoang dã, việc tăng cường lực lượng giám sát tại thực địa đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn.

CPT được thành lập với mục tiêu phối hợp tuần tra các tuyến rừng cùng lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách; rà soát, phát hiện và tháo gỡ bẫy động vật hoang dã; ghi nhận thông tin về động vật thông qua quan sát trực tiếp, hình ảnh và dấu vết tại hiện trường; thu thập dữ liệu về sự xuất hiện của các loài, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm; đồng thời ứng dụng công nghệ trong ghi nhận và quản lý dữ liệu tuần tra thông qua SMART Mobile.

Ứng dụng công nghệ trong giám sát đa dạng sinh học

Các thành viên CPT được hướng dẫn sử dụng SMART Mobile nhằm chuẩn hóa quá trình thu thập dữ liệu, cập nhật thông tin hiện trường và hỗ trợ công tác theo dõi dài hạn. Việc kết hợp giữa kinh nghiệm thực địa của lực lượng tuần tra, sự tham gia của cộng đồng và công cụ công nghệ giúp nâng cao khả năng phát hiện các mối đe dọa đối với động vật hoang dã, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ công tác quản lý và xây dựng các giải pháp bảo tồn hiệu quả.

Chuyến tuần tra đầu tiên tại Hốc Chim

Ngay sau khi hoàn thành tập huấn SMART Mobile, các thành viên CPT đã bắt đầu chuyến tuần tra đầu tiên tại khu vực thuộc Tổ Quản lý Bảo vệ rừng Hốc Chim trong hai ngày 25–26/07. Sáu thành viên phối hợp cùng lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, thực hiện hành trình kéo dài 2 ngày 1 đêm, băng qua khoảng 30 km đường rừng, lên đến độ cao gần 900 m và triển khai cả hoạt động soi đêm.

Chuyến đi diễn ra trong điều kiện thực địa không thuận lợi. Mưa lớn kéo dài gần hai tiếng khiến những con dốc vốn đã cao và gắt trở nên trơn trượt, đất nhão và khó bám. Nhiều khu vực rừng khọp, rậm rạp, gần như không có đường mòn khiến việc di chuyển trở nên khó khăn; các thành viên phải sử dụng cả tay và chân để bám vào cây, vào đất và từng bước vượt qua địa hình. Vắt xuất hiện nhiều trong quá trình di chuyển, trong khi những con suối sau mưa trở nên chảy xiết và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

Dù điều kiện khó khăn, các thành viên vẫn tích cực thực hiện nhiệm vụ, tập trung quan sát và tìm kiếm các dấu hiệu của động vật hoang dã, đồng thời thực hành ghi nhận dữ liệu bằng SMART Mobile.

Những ghi nhận đầu tiên từ rừng

Những nỗ lực trong chuyến tuần tra đầu tiên đã mang lại một số ghi nhận đáng chú ý. Nhóm phát hiện khoảng 2–3 đàn Voọc chà vá chân đen, nghe tiếng vượn hót vọng giữa tán rừng và ghi nhận dấu ăn của lợn rừng còn mới. Những quan sát này không chỉ cung cấp thêm thông tin về sự hiện diện của động vật hoang dã trong khu vực mà còn giúp các thành viên từng bước nâng cao kỹ năng nhận diện và ghi nhận dấu hiệu động vật tại hiện trường.

Đặc biệt, trong quá trình tuần tra, các thành viên phát hiện một chiếc bẫy kẹp, cũng là chiếc bẫy duy nhất được ghi nhận trong toàn bộ đợt công tác. Chiếc bẫy được chụp ảnh, định vị GPS, cập nhật trên SMART Mobile và tháo gỡ, qua đó loại bỏ một mối đe dọa trực tiếp đối với động vật hoang dã trong khu vực.

Những bước chân đầu tiên của người dân vào công tác bảo tồn

Đối với các thành viên CPT, những ghi nhận trong chuyến đi không chỉ là dữ liệu phục vụ báo cáo mà còn mang lại niềm vui rất thật. Chú Mười, một thành viên của tổ, chia sẻ: “Đi làm mà tìm được Voọc là chú rất vui!”

Sự hào hứng ấy cho thấy các thành viên đang dần hình thành sự gắn kết với công việc tuần tra và với những gì đang tồn tại trong khu rừng. Theo chia sẻ của nhóm, nếu đi cả chuyến mà không ghi nhận được dấu vết hay động vật nào, mọi người còn cảm thấy buồn và gần như không nói gì với nhau. Với họ, mỗi dấu hiệu của động vật hoang dã đều trở thành một phát hiện đáng mong chờ.

Chuyến thực địa đầu tiên cũng là cơ hội để các thành viên tiếp tục rèn luyện những kỹ năng cần thiết, từ sử dụng SMART Mobile, nhận diện dấu vết động vật hoang dã đến di chuyển và làm việc an toàn trong địa hình rừng phức tạp. Dù vẫn còn nhiều kỹ năng cần được củng cố trong các chuyến tuần tra tiếp theo, sự nhiệt tình, năng nổ và nghiêm túc của cả sáu thành viên đã tạo nên một nền tảng tích cực cho hoạt động của CPT.

Cam kết đồng hành vì thiên nhiên

Mỗi thành viên CPT cam kết không tham gia các hoạt động săn bắt, bẫy bắt hoặc tiếp tay cho các hành vi gây ảnh hưởng đến động vật hoang dã; đồng thời tích cực tham gia bảo vệ rừng và duy trì môi trường sống an toàn cho các loài sinh vật. Các thành viên cũng có trách nhiệm bảo mật dữ liệu tuần tra và thông tin về vị trí của các loài nguy cấp, quý, hiếm được ghi nhận trong quá trình thực địa.

Việc thành lập Community Patrol Team (CPT) tại Hốc Chim là một bước tiến trong cách tiếp cận bảo tồn dựa vào cộng đồng của CTNC. Thông qua sự kết hợp giữa lực lượng địa phương, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, hoạt động tuần tra thực địa và ứng dụng công nghệ, CPT được kỳ vọng sẽ trở thành một lực lượng hỗ trợ hiệu quả trong việc phát hiện và giảm thiểu các mối đe dọa đối với động vật hoang dã, đồng thời đóng góp vào công tác giám sát đa dạng sinh học và bảo vệ hệ sinh thái rừng tại Ninh Hòa – Vạn Ninh.

Bảo tồn thiên nhiên

Tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn động vật hoang dã tại Vạn Ninh

Posted on by CTNC
04
Th8

Cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học và các loài động vật hoang dã. Là những người sinh sống gần các hệ sinh thái tự nhiên, người dân không chỉ hưởng lợi từ các giá trị của thiên nhiên mà còn là những đối tác trực tiếp trong công tác bảo tồn. Sự tham gia chủ động của cộng đồng, kết hợp với nỗ lực của các cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật và các tổ chức bảo tồn, sẽ góp phần xây dựng những giải pháp bảo vệ thiên nhiên hiệu quả và bền vững. Với mục tiêu thúc đẩy vai trò này, CTNC đã phối hợp cùng các đơn vị địa phương tổ chức các buổi truyền thông cộng đồng tại huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.

Kết nối cộng đồng với công tác bảo tồn

Trong các ngày 15–16/07 tại thôn Tân Phú, xã Vạn Ninh và ngày 23/07 tại thôn Tân Dân II, xã Vạn Thắng, CTNC phối hợp cùng Hạt Kiểm lâm Vạn Ninh và Ban Quản lý Rừng phòng hộ Ninh Hòa – Vạn Ninh tổ chức hai buổi họp thôn với sự tham gia của 84 người dân địa phương, trong đó có 47 người tại thôn Tân Phú và 37 người tại thôn Tân Dân II.

Các buổi truyền thông là cơ hội để người dân, cán bộ kiểm lâm và đại diện đơn vị quản lý rừng cùng gặp gỡ, trao đổi về những vấn đề bảo tồn đang diễn ra tại địa phương. Thông qua các cuộc thảo luận cởi mở, những câu chuyện thực tế và chia sẻ từ cộng đồng, các bên có thêm góc nhìn về những thách thức cũng như cơ hội trong việc bảo vệ các loài động vật hoang dã và sinh cảnh tự nhiên.

Nâng cao nhận thức về các loài động vật hoang dã quý hiếm

Trong khuôn khổ chương trình, CTNC giới thiệu ba loài động vật hoang dã tiêu biểu đang được quan tâm trong công tác bảo tồn tại khu vực, bao gồm:

Chà vá chân đen - Pygathrix nigripes

Vượn đen má vàng Nam Bộ - Nomascus gabriellae

Rùa hộp trán vàng miền Nam - Cuora picturata

Thông qua hình ảnh, thông tin khoa học và những câu chuyện thực tế, người dân có cơ hội tìm hiểu thêm về đặc điểm, giá trị bảo tồn cũng như những mối đe dọa mà các loài này đang phải đối mặt. Việc hiểu rõ hơn về các loài động vật quý hiếm sinh sống ngay trong khu vực mình sinh sống góp phần giúp cộng đồng nâng cao sự quan tâm, tình yêu thiên nhiên và ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ đa dạng sinh học địa phương.

Từ truyền thông đến hành động bảo tồn do cộng đồng dẫn dắt

Điểm nổi bật của các buổi họp thôn không chỉ nằm ở việc cung cấp thông tin, mà còn tạo ra không gian để người dân chủ động tham gia vào quá trình tìm kiếm giải pháp bảo tồn.

Sau khi cùng tìm hiểu về các quy định pháp luật liên quan đến hành vi săn bắt, bẫy bắt, nuôi nhốt và vận chuyển động vật hoang dã trái phép, cũng như nhận diện các loài động vật quý hiếm tại địa phương, người dân được chia thành các nhóm thảo luận để phân tích nguyên nhân của các mối đe dọa và đề xuất những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của cộng đồng.

Cách tiếp cận này giúp chuyển đổi vai trò của cộng đồng từ những người tiếp nhận thông tin sang những đối tác tích cực trong công tác bảo tồn. Những hiểu biết, kinh nghiệm và sáng kiến từ chính người dân địa phương là nguồn lực quan trọng để xây dựng các giải pháp bảo vệ thiên nhiên bền vững.

Chung tay bảo vệ rừng và động vật hoang dã

Mỗi cộng đồng đều có vai trò quan trọng trong việc gìn giữ các giá trị tự nhiên nơi mình sinh sống. Khi người dân được lắng nghe, được chia sẻ kiến thức và cùng tham gia vào quá trình ra quyết định, các hoạt động bảo tồn sẽ trở nên thiết thực và phù hợp hơn với thực tiễn địa phương. CTNC trân trọng cảm ơn 84 người dân tại thôn Tân Phú và thôn Tân Dân II, Hạt Kiểm lâm Vạn Ninh cùng Ban Quản lý Rừng phòng hộ Ninh Hòa – Vạn Ninh đã đồng hành trong các hoạt động truyền thông cộng đồng lần này.

Thông qua việc tăng cường kết nối, chia sẻ và hợp tác giữa cộng đồng địa phương với các bên liên quan, CTNC hy vọng sẽ tiếp tục góp phần xây dựng những sáng kiến bảo tồn hiệu quả, hướng tới mục tiêu bảo vệ lâu dài các cánh rừng và các loài động vật hoang dã quý giá cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Bảo tồn thiên nhiên, Khoa học công nghệ

CTNC TẬP HUẤN NÂNG CAO NĂNG LỰC SỬ DỤNG PHẦN MỀM SMART TẠI BAN QUẢN LÝ RỪNG PHÒNG HỘ TÂY HÒA

Posted on by CTNC
22
Th4

Ngày 15/4/2026, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã tổ chức chương trình tập huấn nâng cao năng lực sử dụng phần mềm SMART trong công tác quản lý, bảo vệ rừng tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Hòa. Hoạt động nhằm tăng cường hiệu quả giám sát tài nguyên rừng và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong tuần tra, bảo vệ rừng.

Chương trình tập huấn SMART tại Ban Quản lý Rừng phòng hộ Tây Hòa do CTNC tổ chức

Nâng cao năng lực ứng dụng SMART trong quản lý bảo vệ rừng

Buổi tập huấn có sự tham gia của 11 cán bộ đến từ các trạm bảo vệ rừng trực thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Hòa. Thành phần học viên bao gồm cả những cán bộ đã có kinh nghiệm sử dụng SMART và những người mới bắt đầu tiếp cận phần mềm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi và hỗ trợ lẫn nhau.

Thực hành thực tế – Tăng hiệu quả áp dụng

Trong suốt chương trình, các học viên được hướng dẫn bài bản và thực hành trực tiếp trên các tình huống thực tế, bao gồm:

  • Ghi nhận và nhập dữ liệu ngoài hiện trường
  • Báo cáo và theo dõi vi phạm
  • Quản lý và tổng hợp thông tin tuần tra

Cam kết ứng dụng lâu dài, hướng tới quản lý rừng bền vững

Kết thúc buổi tập huấn, 100% học viên đã nắm vững các thao tác cơ bản và có thể sử dụng phần mềm trong thực tế. Các cán bộ tham gia cam kết sẽ áp dụng SMART lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng tại địa phương.

Hoạt động này là một phần trong nỗ lực của CTNC nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp, hướng tới quản lý tài nguyên rừng hiệu quả và bền vững.

Bảo tồn thiên nhiên, Du lịch - khám phá, Khoa học công nghệ, tin tức

CTNC tham quan mô hình du lịch sinh thái – nghiên cứu bảo tồn và cộng đồng tại Jahoo, Mondulkiri, Campuchia

Posted on by CTNC
14
Th4

Một mô hình tiêu biểu kết hợp du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học và sinh kế cộng đồng, hướng đến phát triển bền vững.

Jahoo – Mô hình tích hợp du lịch, bảo tồn và sinh kế

Jahoo là một mô hình đặc biệt nằm trong Keo Seima Wildlife Sanctuary – một trong những khu bảo tồn quan trọng của Campuchia với diện tích lên tới 2.926,9 km². Điểm nổi bật của Jahoo là sự tích hợp chặt chẽ giữa du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học, sinh kế địa phương và bảo tồn thiên nhiên.

Vọoc chà vá chân đen tại Keo Seima Wildlife Sanctuary

Du lịch sinh thái “low-impact” gắn với trải nghiệm bản địa

Khu rừng cộng đồng khoảng 700 ha tại Jahoo là sinh cảnh của nhiều loài động vật quý hiếm như
vượn đen má vàng phía Nam (Nomascus gabriellae),
voọc chà vá chân đen (Pygathrix nigripes) và
cu li nhỏ (Xanthonycticebus pygmaeus).

Du khách có thể trekking, theo dõi vượn, quan sát động vật hoang dã, trải nghiệm văn hóa Bunong và lưu trú ngay trong rừng tại Bamboo Camp.

Mô hình được thiết kế theo hướng “low-impact”: giới hạn số lượng khách, đi theo nhóm nhỏ, ưu tiên sử dụng vật liệu và sản phẩm thân thiện với môi trường nhằm giảm thiểu tối đa tác động lên hệ sinh thái.

Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro vẫn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là hiện tượng động vật trở nên “quá quen” với con người (over-habituation), có thể làm thay đổi hành vi tự nhiên và gia tăng nguy cơ bị săn bắt nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Nghiên cứu khoa học và giám sát đa dạng sinh học

Song song với du lịch, Jahoo triển khai các hoạt động nghiên cứu dài hạn. Từ năm 2022, các nhóm nghiên cứu tập trung theo dõi các đàn vượn đen má vàng thông qua quan sát hành vi, bẫy ảnh và ghi âm tiếng hót bằng thiết bị AudioMoth.

Các nghiên cứu cũng mở rộng sang lĩnh vực sinh thái học, đặc biệt là mối quan hệ giữa tài nguyên rừng (như cây cho quả) và hành vi kiếm ăn của động vật, từ đó đánh giá sức khỏe hệ sinh thái.

Hoạt động giám sát đa dạng sinh học bằng camera trap đã ghi nhận nhiều loài quý hiếm như gấu ngựa (Ursus thibetanus), voi châu Á (Elephas maximus) và cầy vòi răng nhỏ (Arctogalidia trivirgata).

Cộng đồng – yếu tố cốt lõi của thành công

Thành công của Jahoo đến từ vai trò trung tâm của cộng đồng Bunong. Từ lâu, người Bunong đã có mối liên kết sâu sắc với rừng, sông suối và các hệ sinh thái tự nhiên, gắn liền với tín ngưỡng vạn vật hữu linh (animism).

Đối với họ, rừng không chỉ là nguồn tài nguyên mà còn là không gian văn hóa và tâm linh, nơi lưu giữ các giá trị truyền thống qua nhiều thế hệ. Việc bảo vệ rừng vì thế không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách gìn giữ bản sắc và niềm tin cộng đồng.

Hiện nay, hơn 30 người Bunong được tạo việc làm trực tiếp từ mô hình (hướng dẫn viên, tuần tra rừng, hỗ trợ nghiên cứu…), và phần lớn nguồn thu được tái đầu tư cho bảo tồn và sinh kế. Khi cộng đồng được hưởng lợi trực tiếp, họ trở thành lực lượng bảo vệ rừng hiệu quả nhất.

Bài học và tiềm năng áp dụng tại Việt Nam

Jahoo là một ví dụ điển hình về cách kết hợp bảo tồn – sinh kế – văn hóa trong một mô hình thống nhất. Tại đây, du lịch không còn là mục tiêu chính mà trở thành công cụ hỗ trợ nghiên cứu và bảo vệ rừng.

Tại Việt Nam, mô hình này hoàn toàn có tiềm năng áp dụng tại các khu vực có điều kiện tương đồng như Vườn quốc gia Yok Đôn, Vườn quốc gia Bù Gia Mập hay Vườn quốc gia Cát Tiên. Nếu được triển khai phù hợp, đây sẽ là giải pháp hiệu quả để vừa bảo tồn đa dạng sinh học, vừa tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Nếu triển khai đúng hướng, đây sẽ là giải pháp hiệu quả để bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững.

Cùng CTNC ngắm nhìn thiên nhiên tại Khu bảo tồn hoang dã Keo Seima

Photo by: Nguyễn Vinh

Bảo tồn thiên nhiên

Cảnh báo tình trạng sử dụng súng trái phép và săn bắt động vật hoang dã

Posted on by CTNC
09
Th4

Cảnh báo tình trạng sử dụng súng và săn bắt động vật hoang dã trái phép tại Việt Nam

Trong thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước liên tục ghi nhận các vụ việc liên quan đến việc tàng trữ và sử dụng súng trái phép để săn bắt động vật hoang dã. Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà còn gây ra những hệ lụy lớn đối với môi trường, đa dạng sinh học và an toàn cộng đồng. Thực tế cho thấy, các loại súng hơi, súng tự chế đang bị sử dụng ngày càng phổ biến trong hoạt động săn bắn trái phép với mức độ tinh vi và khó kiểm soát hơn.

Những vụ việc điển hình

Tại Ninh Bình (03/2026), cơ quan chức năng đã phát hiện một đối tượng tàng trữ trái phép súng cùng hơn 400 viên đạn chì, được xác định là vũ khí thuộc nhóm quân dụng. Tại Lâm Đồng (01/2026), hai đối tượng bị bắt khi mang theo súng hơi và nhiều dụng cụ vào rừng săn bắt động vật hoang dã, cho thấy dấu hiệu hoạt động có tổ chức. Tại TP. Hồ Chí Minh (12/2025), một người đàn ông mua súng qua mạng nhằm mục đích săn thú rừng, phản ánh thực trạng việc tiếp cận vũ khí trái phép ngày càng dễ dàng. Trong khi đó, tại Tây Ninh (02/2025), lực lượng kiểm lâm đã bắt quả tang một đối tượng sử dụng súng tự chế để săn bắn trong khu vực Vườn Quốc gia Lò Gò – Xa Mát. Những vụ việc này cho thấy hoạt động săn bắt trái phép vẫn đang âm thầm diễn ra trên diện rộng.

Ghi nhận từ thực địa: Mối đe dọa âm thầm

Ghi nhận từ thực địa cho thấy một mối đe dọa âm thầm nhưng nghiêm trọng đang diễn ra trong các khu rừng. Trong các chuyến khảo sát gần đây, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC) đã phát hiện nhiều dấu hiệu rõ ràng của hoạt động săn bắt trái phép, bao gồm việc thu giữ súng kíp tự chế cùng hàng trăm viên đạn được cất giấu sâu trong rừng. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận hộp sọ của một cá thể linh trưởng được xác định đã tử vong do săn bắn, phản ánh tác động trực tiếp và nghiêm trọng của con người lên các loài có giá trị bảo tồn cao. Những phát hiện này không chỉ dừng lại ở tang vật mà còn là lời cảnh báo về nguy cơ suy giảm âm thầm của các quần thể động vật hoang dã trong tự nhiên.

Hệ lụy đối với con người

Việc sử dụng súng trái phép không chỉ gây hại cho thiên nhiên mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với con người. Tại Hà Tĩnh, một người đàn ông sử dụng súng tự chế để bắn chuột, nhưng viên đạn đã bay lệch và trúng một người ở gần đó khiến nạn nhân tử vong. Sau khi phát hiện sự việc, người nổ súng đã phải đến cơ quan công an đầu thú và vụ việc đang được điều tra làm rõ. Trong một vụ việc khác, một người đàn ông dùng súng thể thao để bắn chim, nhưng viên đạn lạc đã bay xuyên qua cửa sổ nhà dân, trúng vào một người đang ở trong nhà khiến nạn nhân tử vong. Sau đó, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can về tội “Vô ý làm chết người” theo Điều 128 Bộ luật Hình sự. Chỉ một hành động tưởng chừng “vô hại” như đi săn cũng có thể dẫn đến những mất mát không thể cứu vãn.

Quy định pháp luật hiện hành

Quy định pháp luật về sử dụng súng và bảo vệ động vật hoang dã tại Việt Nam được ban hành rất rõ ràng và nghiêm ngặt. Theo đó, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi tàng trữ, sử dụng, mua bán các loại súng khi chưa được cấp phép; các trường hợp vi phạm có thể bị xử lý hình sự với mức phạt từ vài tháng tù đến tù chung thân tùy theo mức độ, đồng thời nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính lên đến 40 triệu đồng và tịch thu toàn bộ tang vật. Bên cạnh đó, các quy định về bảo vệ động vật hoang dã cũng nghiêm cấm săn bắt, bẫy, giết, buôn bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý hiếm, cũng như cấm tiêu thụ các sản phẩm từ động vật hoang dã.

Súng săn CTNC ghi nhận trên hiện trường

Giải pháp và hành động

Bảo vệ động vật hoang dã không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội, trong đó mỗi cá nhân đều đóng vai trò quan trọng thông qua những hành động thiết thực như không chế tạo, mua bán hoặc sử dụng súng trái phép, không săn bắt chim thú rừng dưới bất kỳ hình thức nào và chủ động tố giác các hành vi vi phạm đến cơ quan chức năng. Bảo tồn thiên nhiên không phải là một khái niệm xa vời mà bắt đầu từ chính nhận thức và hành động trong đời sống hằng ngày; khi mỗi người lựa chọn nói “không” với việc săn bắt và tiêu thụ động vật hoang dã cũng đồng nghĩa với việc đang góp phần bảo vệ hệ sinh thái, duy trì cân bằng tự nhiên và hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

Bảo tồn thiên nhiên

CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG TRƯỜNG HỌC BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ, GIỮ MÀU XANH BẮC HẢI VÂN

Posted on by CTNC
08
Th4

Trong không khí sôi nổi những ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4 năm 2026, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) phối hợp cùng Ban Quản lý Khu Bảo vệ cảnh quan Bắc Hải Vân đã tổ chức thành công chuỗi chương trình truyền thông tại ba trường THCS Lăng Cô, Lộc Thủy và Lộc Tiến. Điểm nhấn của chương trình là cuộc thi “Rung chuông vàng” với chủ đề bảo vệ động vật hoang dã và gìn giữ hệ sinh thái xanh tại khu vực Bắc Hải Vân.

Đại diện Lãnh đạo CTNC, KBVCQ Bắc Hải Vân và HKL KV Phía Nam TP Huế, trường THCS Lộc Thủy trao thưởng và tặng quà cho các em học sinh có thành tích tiêu biểu trong cuộc thi

Chương trình có sự tham gia của đại diện lãnh đạo Hạt Kiểm lâm khu vực phía Nam thành phố Huế, hơn 100 giáo viên, gần 2.000 học sinh cổ động viên cùng 301 thí sinh tiêu biểu được tuyển chọn từ ba trường. Quy mô và sự hưởng ứng tích cực đã góp phần tạo nên một không gian giáo dục sinh động, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp bảo tồn thiên nhiên trong học đường.

Không chỉ dừng lại ở một cuộc thi kiến thức, “Rung chuông vàng” còn mang đến trải nghiệm “học mà chơi, chơi mà học” đầy ý nghĩa. Thông qua các câu hỏi đa dạng, học sinh được tiếp cận với những nội dung thiết thực như quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, giá trị đa dạng sinh học đặc trưng của khu vực Bắc Hải Vân, cũng như vai trò của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ môi trường sống. Từ đó, các em từng bước hình thành ý thức và trở thành những “tuyên truyền viên nhí”, góp phần lan tỏa tình yêu thiên nhiên đến gia đình và cộng đồng.

Không khí hội thi diễn ra sôi nổi, hào hứng với sự cổ vũ nhiệt tình từ khán giả. Các thí sinh đã thể hiện sự tự tin, hiểu biết và tinh thần thi đấu tích cực qua từng câu hỏi. Kết thúc cuộc thi, ba gương mặt xuất sắc nhất đã chinh phục thành công vòng nguyệt quế và rung lên hồi chuông chiến thắng, gồm: em Mai Thái Trân (lớp 8/2, THCS Lăng Cô), em Đặng La Thanh Hằng (lớp 8/1, THCS Lộc Thủy) và em Bùi Thủy Thanh Giang (lớp 8/5, THCS Lộc Tiến).

Bên cạnh hoạt động thi đấu, trong khuôn khổ chương trình, CTNC đã trao tặng 1.000 quyển vở in thông điệp bảo vệ động vật hoang dã cho các em học sinh giỏi có hoàn cảnh khó khăn tại ba trường. Những phần quà nhỏ nhưng giàu ý nghĩa này không chỉ hỗ trợ các em trong học tập mà còn là nguồn động viên, khích lệ tinh thần để các em tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ và ý thức bảo vệ thiên nhiên.

Đại diện Lãnh đạo CTNC trao tặng vở cho các em học sinh trường THCS Lộc Thủy

Chuỗi chương trình đã để lại nhiều dấu ấn tích cực, khẳng định rằng công tác bảo tồn không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức mà còn cần sự chung tay của thế hệ trẻ. Thông qua những hoạt động thiết thực, thông điệp “Bảo vệ động vật hoang dã, giữ màu xanh Bắc Hải Vân” đã được lan tỏa mạnh mẽ, góp phần xây dựng một cộng đồng sống hài hòa với thiên nhiên và phát triển bền vững trong tương lai.

Bảo tồn thiên nhiên

Phục dựng bản sắc truyền thống gắn liền với sứ mệnh bảo tồn đa dạng sinh học tại Ea Sô

Posted on by CTNC
30
Th3

Ngày 07/03/2026, được sự cho phép của Uỷ ban nhân dân xã Ea Knốp, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã phối hợp cùng Ban Quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên (KBTTN) Ea Sô tổ chức phục dựng thành công Hội diễn văn hóa, văn nghệ, thể thao với chủ đề “Tiếng gọi mùa Xuân Ea Sô”. Đây là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm thúc đẩy sự tham gia chủ động của cộng đồng vào công tác bảo vệ rừng và bảo tồn động vật hoang dã (ĐVHD) tại tỉnh Đắk Lắk.

Ban tổ chức chụp lưu niệm cùng người dân địa phương

Khu vực xung quanh KBTTN Ea Sô vốn là nơi hội tụ của các cộng đồng di dân từ miền núi phía Bắc vào Tây Nguyên như người Thái, Mường, Tày, Mông, Dao. Qua nhiều thập kỷ định cư và an cư lạc nghiệp, các giá trị văn hóa truyền thống – vốn là sợi dây liên kết thiêng liêng giữa con người và thiên nhiên – đang dần bị mai một theo dòng chảy thời gian. CTNC nhận định rằng, việc khôi phục các giá trị này không chỉ giúp gìn giữ bản sắc cội nguồn mà còn là chìa khóa then chốt để xây dựng lòng tự hào, từ đó nâng cao trách nhiệm tự thân của người dân đối với hệ sinh thái địa phương.

Ngay từ sáng sớm, không gian đại ngàn đã rộn ràng những thanh âm rực rỡ của ngày hội. Hơn 500 người dân từ các buôn Giang Đông, Ea Púk và Cư Ana Săn đã cùng nhau tái hiện những nét đẹp di sản qua các tiết mục văn nghệ tự biên đầy cảm xúc. Những điệu múa “Trai gái vui xuân” hay “Vui hội ngày mùa” hòa quyện cùng tiếng khèn Mông dìu dặt không chỉ khơi dậy niềm tự hào dân tộc mà còn tạo nên một sự giao thoa văn hóa độc đáo giữa lòng Tây Nguyên.

Tiếp nối mạch cảm xúc gắn kết, các hoạt động thể thao truyền thống diễn ra vào buổi chiều đã đẩy không khí lễ hội lên cao trào. Những trận thi đấu đẩy gậy quyết liệt, màn đánh cù khéo léo và tiếng hò reo cổ vũ náo nức trong phần thi kéo co đã xóa tan mọi khoảng cách.

Trong dòng chảy văn hóa đó, CTNC đã khéo léo lồng ghép các hoạt động giáo dục môi trường thông qua phần hỏi – đáp về ĐVHD. Sự hào hứng của bà con khi trả lời những câu hỏi về bảo tồn thiên nhiên đã minh chứng cho việc kiến thức bảo vệ rừng khi được truyền tải qua ngôn ngữ văn hóa sẽ trở nên gần gũi và dễ tiếp nhận hơn bao giờ hết.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Ea Sô cho biết: “Đối với những người làm công tác quản lý, bảo vệ rừng, việc có hơn 500 người thamg dự chương trình nắm bắt thông tin giữ rừng, động vật quý tại Khu bảo tồn Thiên nhiên Ea Sô có ý nghĩa rất lớn về mặt tuyên truyền. Hình thức giao lưu văn nghệ, thể thao cũng giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, nâng cao nhận thức về quản lý, bảo vệ rừng. Người dân sẽ hiểu rằng còn rừng thì những hoạt động văn hóa, lễ hội của họ sẽ còn mãi.”

Ông Nguyễn Quốc Hùng (Phó Giám đốc BQL KBTTN EaSô phát biểu

Qua các đợt khảo sát gần đây, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã phát hiện sự hiện diện của quần thể chà vá chân đen (Pygathrix nigripes) tại khu vực Ea Sô — một ghi nhận mới, trước đây chưa từng được báo cáo tại khu bảo tồn này. Phát hiện này cho thấy giá trị đa dạng sinh học đặc biệt quan trọng của hệ sinh thái rừng Ea Sô và mở ra những cơ hội mới cho công tác nghiên cứu, bảo tồn các loài linh trưởng quý hiếm tại khu vực.

Theo ông Lê Minh Tiến, Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô: “Khu bảo tồn Ea Sô là một trong số ít khu bảo tồn tại Việt Nam còn lưu giữ hệ sinh thái trảng cỏ tự nhiên hiếm gặp. Nơi đây đã ghi nhận nhiều loài động vật quý hiếm như bò tót, công xanh má vàng, cheo cheo lưng bạc, gà lôi hông tía, diều cá bé cùng nhiều loài động vật hoang dã có giá trị bảo tồn cao khác. Đặc biệt, đây cũng là nơi ghi nhận quần thể bò rừng duy nhất còn sót lại tại Việt Nam.”

Tuy nhiên, do diện tích khu bảo tồn rộng hơn 26.000 ha và địa hình tương đối bằng phẳng, công tác quản lý và bảo vệ rừng gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng săn bắt thường lợi dụng địa hình tiến hành xâm nhập vào rừng dưới nhiều phương thức khác nhau, để săn bắn, bẫy bắt động vật hoang dã. Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng của Ban quản lý còn khá mỏng, khiến công tác tuần tra và kiểm soát gặp rất nhiều thách thức, do vậy cần có sự chung tay của chính quyền địa phương, toàn hệ thông chính trị, cộng đồng dân cư và cá tổ chức bảo tồn khác nhằm hạn chế và dần đi đến kiểm soát được vấn đề này.

Trong thời gian qua dưới sự hỗ trợ và thực hiện cam kết phối hợp giữa Ban quản lý Khu bảo tồn Ea Sô và Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã góp phần tích cực trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời thúc đẩy việc xây dựng các mô hình bảo vệ rừng và động vật hoang dã dựa vào cộng đồng, qua đó tăng cường sự tham gia của người dân địa phương trong công tác bảo tồn thiên nhiên.

Cá thể chà vá chân đen quý hiếm phát hiện tại KBT thiên nhiên Ea Sô
Các trò chơi dân gian: Kéo co, chơi cù, đẩy gậy vô cùng gay cấn.

Đáng trân quý hơn cả là tinh thần tham gia đầy nhiệt huyết và chân thành của người dân. Không chỉ các bạn trẻ, nhiều bậc cao niên cũng vô cùng nhiệt tình và xúc động khi thấy những trò chơi dân gian từ thuở ấu thơ nay được tái hiện sống động giữa vùng đất Ea Sô. Sự phấn khởi, những nụ cười rạng rỡ ấy không chỉ đến từ niềm vui chiến thắng trong các trò chơi, mà còn từ cảm giác được trân trọng và lắng nghe trong một cộng đồng đoàn kết.

Chị Hờ Thị Hương ở xã Ea Knốp nói: “Tôi thấy chương trình thú vị và ý nghĩa. Người dân không những được thưởng thức những tiết mục văn nghệ, mà còn cập nhật kiến thức, nâng cao nhận thức, trách nhiệm giữ rừng, chung tay bảo vệ động vật hoang dã.”

Lễ ký kết giao ước bảo vệ rừng và ĐVHD tại trụ sở Ban quản lý, với sự tham gia ký kết của đại diện CTNC, chính quyền thôn buôn, Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên

Điểm nhấn chiến lược và cũng là mục tiêu cốt lõi của sự kiện chính là Lễ ký kết giao ước bảo vệ rừng và động vật hoang dã diễn ra trang trọng ngay tại lễ hội Ban quản lý với sự tham gia của đại diện KBTTN Ea Sô, Hạt Kiểm lâm Ea Kar, CTNC, các cấp chính quyền thôn buôn, Hội Phụ nữ và Đoàn thanh niên. Bản giao ước này là lời cam kết mạnh mẽ trong việc đưa các quy tắc bảo vệ thiên nhiên vào hương ước, quy ước sinh hoạt của cộng đồng. Niềm tin và sự đồng thuận thể hiện qua từng chữ ký của các vị trưởng thôn, bí thư và đại diện đoàn thể chính là minh chứng cho sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân.

Ông Phùng Ngọc Khanh, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên phát biểu

Ông Phùng Ngọc Khanh, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC), cho biết:

“Việc phục dựng lễ hội Tiếng gọi mùa Xuân Ea Sô không chỉ đơn thuần là khôi phục một lễ hội đã thất truyền của cộng đồng người Bắc di cư vào Tây Nguyên, mà còn tạo nên cầu nối văn hóa đặc biệt giữa hai vùng văn hóa đặc sắc của Việt Nam: Tây Nguyên và Tây Bắc. Lễ hội góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng, củng cố tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc đang sinh sống tại địa phương. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên khơi dậy tinh thần chung tay của cộng đồng trong việc bảo vệ rừng và động vật hoang dã. Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô là một trong những khu rừng có giá trị đa dạng sinh học cao của Việt Nam, vì vậy sự tham gia và đồng lòng của người dân địa phương đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn.”

Ông Khanh cũng một lần nữa khẳng định triết lý hoạt động của CTNC:“Bảo tồn thiên nhiên không thể tách rời khỏi sự phát triển và gìn giữ văn hóa cộng đồng. Chúng tôi tin rằng khi niềm tự hào về bản sắc văn hóa được nuôi dưỡng, khi cảm xúc và trách nhiệm của mỗi người dân được khơi dậy, thì rừng và các loài động vật hoang dã sẽ được bảo vệ bền vững bằng chính nội lực mạnh mẽ của những con người đang gắn bó với mảnh đất này.”

Bảo tồn thiên nhiên

CTNC tổ chức tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học

Posted on by CTNC
09
Th2

Ngày 09/02/2026, tại văn phòng Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC), buổi tọa đàm với chủ đề “Chia sẻ kinh nghiệm áp dụng công nghệ trong công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học” đã được tổ chức thành công với sự tham gia của đại diện nhiều tổ chức bảo tồn, cơ quan quản lý và các chuyên gia kỹ thuật. Sự kiện diễn ra theo cả hai hình thức trực tiếp và trực tuyến, thu hút gần 30 đại biểu tham dự online cùng các khách mời tham gia trực tiếp tại Hà Nội.

Buổi tọa đàm được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các tổ chức cùng kết nối, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau và tìm kiếm các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam. Thông qua các chia sẻ chuyên môn và thảo luận mở, các bên cùng hướng tới mục tiêu chung là thúc đẩy việc ứng dụng hiệu quả công nghệ vào công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ đa dạng sinh học và các loài động vật hoang dã.

Toàn cảnh buổi tọa đàm tại văn phòng CTNC

Tham dự chương trình có đại diện của FFI Vietnam, Save Vietnam’s Wildlife và PanNature, cùng nhiều cán bộ đang trực tiếp triển khai hoạt động bảo tồn tại các khu bảo tồn và vườn quốc gia trên cả nước. Sự tham gia của các tổ chức đã mang lại góc nhìn đa chiều về việc ứng dụng công nghệ trong các bối cảnh thực địa khác nhau, từ quản lý tuần tra, giám sát đa dạng sinh học đến phân tích dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách bảo tồn.

Mở đầu chương trình, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên (CTNC) chia sẻ kinh nghiệm triển khai các công cụ công nghệ trong quản lý tuần tra và giám sát bảo tồn, đặc biệt là hệ thống SMART Connect và những tính năng mới của phiên bản SMART 8. Nội dung trình bày tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu hiện trường, tăng cường khả năng đồng bộ dữ liệu giữa các cấp quản lý và hỗ trợ phân tích thông tin nhằm phục vụ quá trình ra quyết định trong công tác bảo tồn.

Tiếp nối chương trình, đại diện Save Vietnam’s Wildlife chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn trong việc ứng dụng công cụ SMART để hỗ trợ quản lý tại vườn quốc gia Pù Mát. Việc sử dụng hệ thống này giúp theo dõi hiệu quả tuần tra, ghi nhận và xử lý thông tin vi phạm, đồng thời phân tích dữ liệu nhằm xác định các khu vực trọng điểm cần tăng cường giám sát. Những kinh nghiệm được chia sẻ cho thấy công nghệ đang trở thành công cụ thiết yếu giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý tại thực địa.

Đại diện FFI Vietnam tiếp tục trình bày các bài học kinh nghiệm trong việc sử dụng SMART để tuần tra, giám sát và điều tra quần thể vượn Cao vít, một trong những loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp tại Việt Nam. Việc thiết kế kế hoạch tuần tra phù hợp với vùng phân bố của loài, kết hợp với thu thập và phân tích dữ liệu có hệ thống, đã góp phần quan trọng trong việc đánh giá xu hướng quần thể và xây dựng các biện pháp bảo tồn dài hạn dựa trên bằng chứng khoa học.

Ông Phùng Ngọc Khanh – Giám đốc CTNC

“Đây là diễn đàn để các tổ chức cùng kết nối, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi và tìm kiếm các giải pháp công nghệ phù hợp, hướng tới mục tiêu chung là ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn nhằm nâng cao công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ đa dạng sinh học, đặc biệt là các loài động vật hoang dã”.

Trong phần thảo luận, các tổ chức tham gia đều thống nhất rằng việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong bảo tồn. Các đại biểu cũng trao đổi về nhu cầu xây dựng các nền tảng dữ liệu liên thông, chuẩn hóa quy trình thu thập và quản lý thông tin, cũng như nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác bảo tồn tại địa phương.

Buổi tọa đàm khép lại trong không khí trao đổi tích cực và được đánh giá là thành công, đạt được mục tiêu kết nối các tổ chức nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ đa dạng sinh học. Đại diện các đơn vị tham dự bày tỏ mong muốn trong thời gian tới, CTNC cùng các tổ chức đối tác sẽ tiếp tục phối hợp tổ chức thêm nhiều tọa đàm và hội thảo chuyên đề về các công nghệ đang được ứng dụng trong bảo tồn.

Thành công của tọa đàm một lần nữa khẳng định vai trò của CTNC trong việc kết nối chuyên môn, thúc đẩy đổi mới công nghệ và hỗ trợ các tổ chức bảo tồn ứng dụng hiệu quả các công cụ hiện đại vào thực tiễn, hướng tới mục tiêu lâu dài là bảo vệ đa dạng sinh học và các loài động vật hoang dã một cách bền vững.

Bảo tồn thiên nhiên

CTNC hợp tác với Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô thúc đẩy bảo tồn động vật hoang dã trong trường học

Posted on by CTNC
02
Th2

Trong thời gian vừa qua, Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn Thiên nhiên (CTNC) đã phối hợp với Ban Quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Ea Sô (KBTTN EASO) và chính quyền địa phương triển khai chuỗi hoạt động nhằm nâng cao nhận thức và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã tại khu vực vùng đệm. Các hoạt động được tổ chức tại Buôn Xê Đăng, Buôn Ea Púk, Buôn Cưana Săn, thôn Ea Sô 1 xã Ea Knốp, thu hút sự quan tâm và hưởng ứng tích cực của đông đảo người dân địa phương.

Chuỗi hoạt động truyền thông cộng đồng tập trung vào việc cung cấp các kiến thức cơ bản về giá trị đa dạng sinh học của KBTTN EASO, vai trò quan trọng của động vật hoang dã đối với sự ổn định và cân bằng của hệ sinh thái rừng, cũng như những mối đe dọa hiện hữu đối với tài nguyên thiên nhiên trong bối cảnh hiện nay. Bên cạnh đó, người dân còn được phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ rừng và bảo tồn động vật hoang dã, giúp nâng cao hiểu biết pháp lý, từ đó tăng cường ý thức trách nhiệm và vai trò chủ động của cộng đồng trong công tác bảo tồn lâu dài.

Các buổi tuyên truyền được tổ chức theo hình thức trao đổi mở, khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, nêu ý kiến và cùng thảo luận về những khó khăn, thách thức trong đời sống sinh kế gắn liền với rừng. Thông qua các hoạt động truyền thông, tập huấn và thảo luận cộng đồng, tổng cộng 130 người dân vùng đệm KBTTN EASO đã trực tiếp tham gia và được nâng cao nhận thức về bảo tồn động vật hoang dã. Người dân không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà còn được khuyến khích đề xuất các ý tưởng, sáng kiến và cùng nhau thảo luận về những chủ đề liên quan đến bảo vệ tài nguyên rừng và hệ sinh thái. Qua thảo luận, đa số ý kiến của người dân cho rằng nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm tài nguyên rừng và các loài động vật hoang dã tại địa phương là do việc khai thác bừa bãi và sử dụng tài nguyên chưa hợp lý trong một thời gian dài.

HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG

Song song với các hoạt động truyền thông cộng đồng, CTNC đã triển khai nhiều chương trình giáo dục môi trường trong trường học nhằm lan tỏa thông điệp bảo tồn thiên nhiên đến thế hệ trẻ – lực lượng giữ vai trò then chốt trong công tác bảo tồn bền vững trong tương lai. Nổi bật trong chuỗi hoạt động này là cuộc thi “Rung chuông vàng” được tổ chức tại Trường THCS Lý Tự Trọng, với sự tham gia của 54 học sinh đến từ các khối lớp 6, 7, 8 và 9, cùng 480 học sinh cổ vũ và gần 20 cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường. Cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng và cổ vũ nhiệt tình từ đông đảo học sinh toàn trường, tạo nên bầu không khí sôi nổi, hào hứng và giàu tính giáo dục.

Cuộc thi được tổ chức lồng ghép trong buổi chào cờ đầu tuần. Nội dung các câu hỏi xoay quanh kiến thức về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn động vật hoang dã, nhận diện các loài động vật quý hiếm và vai trò của con người trong việc gìn giữ môi trường sống. Thông qua hình thức thi tương tác, sinh động, các em học sinh được tiếp cận kiến thức bảo tồn một cách gần gũi, dễ hiểu, đồng thời khơi dậy tinh thần học hỏi và ý thức trách nhiệm đối với thiên nhiên.

Quán quân Rung chuông vàng: Đoàn Thị Thanh Ngân

“Kết thúc cuộc thi, em Đoàn Thị Thanh Ngân, học sinh lớp 7B, đã xuất sắc vượt qua các câu hỏi và là người duy nhất rung được Chuông Vàng.”

Thầy Lê Quang Trung – Phó Hiệu trưởng

“Theo thầy Lê Quang Trung, cuộc thi rung chuông vàng lần này là một hoạt động ý nghĩa, góp phần giúp học sinh nâng cao kiến thức, nuôi dưỡng tinh thần ham học hỏi và hình thành nhận thức tích cực về bảo vệ môi trường. Qua đó, các em không chỉ học thêm những kiến thức mới mà còn được truyền cảm hứng để yêu thiên nhiên hơn.”

Bên cạnh đó, CTNC đã tổ chức và trao giải cuộc thi vẽ tranh với chủ đề “Chung tay bảo tồn động vật hoang dã” tại ba trường: THCS Lý Tự Trọng, Trường Ea Ly và Trường Chu Văn An. Cuộc thi được triển khai từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, thu hút hơn 100 tác phẩm dự thi. Các tác phẩm tập trung khắc họa hệ sinh thái tại KBTTN Ea Sô, hình ảnh các loài động vật hoang dã quý hiếm, qua đó gửi gắm những thông điệp ý nghĩa như không săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã, kêu gọi cộng đồng cùng chung tay hành động vì một tương lai xanh.

KẾT QUẢ CUỘC THI VẼ TRANH

GIẢI NHẤT Trịnh Châu Anh (Trường THCS Ea Ly) – Chủ đề: “Ea Sô – Mái nhà an toàn”
GIẢI NHÌ Trương Bảo Ngọc (Chu Văn An) & Đỗ Văn Nam (Lý Tự Trọng)
GIẢI BA H.P. Linh Đan, Đ.T. Yến Nhi (Chu Văn An) & N. Văn Sỹ (Ea Ly)

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc phục hồi Lễ hội Gầu Tào với sự phối hợp giữa buôn Ea Buk và thôn Giang Đông. Đây là lễ hội đã gần như thất truyền, việc phục hồi không chỉ giúp đa dạng văn hóa địa phương mà còn lồng ghép các hoạt động tuyên truyền bảo tồn thiên nhiên một cách linh hoạt. Các bên đã thống nhất tổ chức Lễ hội Gầu Tào vào tháng 3, tạo tiền đề cho sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa bản địa và bảo tồn thiên nhiên.

Bên cạnh đó, CTNC đã phối hợp với Ban Quản lý KBTTN EASO thành lập nhóm nòng cốt bảo vệ rừng địa phương với 9 thành viên. Nhóm này hỗ trợ tuần tra SMART trong khu bảo tồn và đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa lực lượng quản lý rừng và cộng đồng dân cư vùng đệm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát tài nguyên rừng.